WADA voegt nieuwe tracer toe aan testosteron-detectie (mrt 2026)

Per maart 2026 hanteert WADA een aangepaste isotoop-detectiemethode die exogeen testosteron langer en betrouwbaarder detecteert. Wat verandert er?

Lausanne, 14 maart 2026 — Het World Anti-Doping Agency (WADA) heeft het Technical Document voor endogene anabole androgene steroïden (TD2026EAAS) bijgewerkt. De belangrijkste wijziging is een verfijnde Isotope Ratio Mass Spectrometry (IRMS)-procedure. Volgens WADA verlengt deze methode de periode waarin gebruik zichtbaar is en maakt zij positieve uitslagen beter te onderbouwen tijdens tuchtprocedures.

Wat verandert er technisch?

De vernieuwde IRMS-test vergelijkt de koolstofsignatuur van testosteron. Synthetisch testosteron, vaak gemaakt uit plantaardige sterolen zoals diosgenine, heeft een iets andere koolstof-13/koolstof-12-ratio dan testosteron dat je lichaam zelf produceert. Dat verschil is heel klein — enkele promille — maar geavanceerde massaspectrometrie kan het meten.

De update voor 2026 voegt een extra interne referentiestof toe. Daardoor kunnen laboratoria de C13/C12-ratio’s van meerdere afbraakstoffen tegelijk nauwkeuriger vergelijken. Volgens WADA:

Het detectievenster voor enkele testdoseringen gaat van gemiddeld 7-10 dagen naar 14-21 dagen
De kans op een fout-positieve uitslag daalt naar onder 0,1% door controle van meerdere metabolieten
Bevindingen zijn beter te onderbouwen in tuchtprocedures dankzij meerdere onafhankelijke datapunten

Wat betekent dit voor sporters?

Voor topsporters in WADA-gereguleerde sporten, zoals olympische disciplines, profvoetbal, atletiek, wielrennen en zwemmen, verandert er praktisch het volgende:

De verdediging “ik gebruikte alleen 1 ampul lang geleden” wordt minder geloofwaardig. De aangepaste IRMS kan sporen 2-3 weken langer oppikken.
Microdosering blijft technisch zichtbaar als controles vaak genoeg plaatsvinden. WADA hint erop dat ook de frequentie van controles buiten wedstrijden kan stijgen.
Het biologisch paspoort (ABP) wordt tegelijk uitgebreid met aanvullende steroïdmarkers.

Voor recreatieve sporters zonder WADA-controles verandert er direct niets. Het wordt wel relevant als je ooit aan een gereguleerd evenement wilt deelnemen. Denk aan amateurwielrennen met een UCI-licentie, bodybuildingfederaties die aan IFBB Pro-standaarden zijn gebonden, of sommige masteratletiekcompetities.

Bredere context: hoe doping-controle evolueert

WADA heeft de afgelopen vijf jaar vooral in drie onderdelen geïnvesteerd:

1. Bewaartermijn van samples

Bloed- en urinemonsters worden sinds 2023 tot 10 jaar bewaard. Wat vandaag onder de detectiegrens blijft, kan jaren later alsnog tot een sanctie leiden zodra de testmethode beter wordt. Op deze manier zijn meerdere medailles uit 2014 en 2016 alsnog ingetrokken.

2. Dried Blood Spot (DBS) testing

DBS-testing gebruikt een paar druppels bloed op een papierkaartje. Deze methode werd in 2024 officieel opgenomen in het WADA-programma. Ze is minder ingrijpend, logistiek eenvoudiger en betrouwbaar voor een brede groep stoffen, waaronder testosteron-esters.

3. Verbeterde long-ester-detectie

Langwerkende stoffen zoals nandrolone-decanoaat en testosteron-cypionaat hebben afbraakstoffen die maandenlang zichtbaar kunnen blijven in urine- of haarmonsters. De gevoeligheid van deze testen is sinds 2020 met factor 3-5 verbeterd.

De andere kant: niet alles is dichtgetimmerd

Dopingcontrole blijft een wapenwedloop. Gebruikers zoeken nieuwe routes, terwijl laboratoria hun methodes moeten aanpassen. De groei in gebruik van SARMs, peptidehormonen, designersteroïden en short-AAS die release-tijd bepaalt" data-def="Vetzuurketen aan AAS die release-tijd bepaalt">ester compounds laat zien dat het kat-en-muisspel nog lang niet voorbij is. Het laboratoriumnetwerk van WADA loopt vaak 12-24 maanden achter op nieuwe ontwerpstoffen voordat er een gevalideerde detectiemethode beschikbaar is.

Veel landen hebben daarnaast geen sluitend programma voor controles buiten wedstrijden, vooral niet in sporten onder het hoogste niveau. Daardoor blijft de pakkans buiten olympische disciplines vaak laag.

Implicaties voor de Nederlandse markt

Voor Nederlandse atleten die via NOC*NSF of internationale federaties onder WADA-controle vallen — zoals KNWU, KNVB-topspeIers en Atletiekunie — wordt de ruimte voor “een rustig off-season met wat ondersteuning” kleiner. Wie wordt betrapt op exogeen testosterongebruik, riskeert onder de nieuwe WADA-Code 2027 (in voorbereiding) standaard 4 jaar schorsing bij een eerste overtreding.

Voor het bredere publiek dat AAS gebruikt buiten sportcompetities verandert deze WADA-update niets aan de Nederlandse rechtspositie. Bezit voor eigen gebruik blijft een overtreding onder de Geneesmiddelenwet, maar handhaving is vrijwel nul.

WADA voegt nieuwe tracer toe aan testosteron-detectiemethode